De zzp’er en concurrentiebeding

Terug

Het gerechtshof Den Haag heeft op 6 december 2016 geoordeeld dat het schriftelijkheidsvereiste, dat geldt voor het overeenkomen van een geldig concurrentiebeding tussen een werkgever en een werknemer, niet geldt voor de zzp’er (zelfstandige zonder personeel). Wel geldt er een zwaardere toets voor de instemming met een concurrentiebeding wegens de met een werknemer vergelijkbare positie van de zzp’er, aldus het gerechtshof.

Het gerechtshof heeft voorop gesteld dat het gebruik van een concurrentiebeding voor een zzp’er niet wettelijk geregeld is. Voor de werknemer voorziet de eis dat het concurrentiebeding schriftelijk moet zijn overeengekomen in een bijzondere waarborg dat de werknemer de consequenties van het voor hem bezwarende beding kent en heeft overwogen. Voor de zzp’er geldt deze schriftelijkheidseis niet. Dit neemt niet weg dat de zzp’er in de situatie die aanhangig was bij het gerechtshof een vergelijkbare positie had bij de totstandkoming van de overeenkomst van opdracht als de werknemer bij de totstandkoming van een arbeidsovereenkomst. Dit leidde er naar het oordeel van het gerechtshof toe dat niet te snel mocht worden aangenomen dat de zzp’er had ingestemd met het concurrentiebeding. Dat de zzp’er het contract van een andere zzp’er, waarin ook een concurrentiebeding was opgenomen, had ingezien, was volgens het gerechtshof onvoldoende om aan te nemen dat de zzp’er met het concurrentiebeding had ingestemd. Dat wordt niet anders als het om een in de branche gangbaar beding gaat.

Welke regels gelden bij een werknemer?
Een concurrentiebeding beperkt de werknemer om na het einde van een arbeidsovereenkomst op een bepaalde manier werkzaam te zijn. Doorgaans mag de werknemer het eerste jaar na een arbeidsovereenkomst niet binnen een bepaalde geografische reikwijdte voor een concurrerend bedrijf werken. Het concurrentiebeding maakt daarmee inbreuk op een grondrecht van de werknemer, namelijk het recht van vrije arbeidskeuze. Anderzijds kan de werkgever een gerechtvaardigd belang hebben bij het overeenkomen van een concurrentiebeding. Voor de wetgever is dit spanningsveld reden geweest om regels op te stellen ten aanzien van het concurrentiebeding tussen een werkgever en een werknemer. Zo is het uitgangspunt dat een concurrentiebeding in een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd niet is toegestaan. Het concurrentiebeding moet verder schriftelijk zijn overeengekomen en kan alleen worden overeengekomen met een meerderjarige werknemer. Bovendien heeft de rechter de mogelijkheid om het concurrentiebeding geheel of gedeeltelijk te vernietigen. De werkgever heeft dus mogelijkheden om zijn bedrijfsbelangen te beschermen door middel van een concurrentiebeding, maar moet zich daarbij wel aan bepaalde regels houden die de werknemer beogen te beschermen.

Hoe zit dat voor een zzp’er?
Voor een zzp’er is dat anders. Hoewel zzp’ers in de praktijk vaak een vergelijkbare positie hebben als werknemers bij het vinden en aanvaarden van werk, is een zzp’er geen werknemer en dus gelden de regels die wél gelden voor werknemers niet voor de zzp’er. Voor de zzp’er gelden ook geen andere wettelijk regels of voorschriften als het gaat om het overeenkomen van een concurrentiebeding. Betekent dit dat zzp’ers in zekere zin vogelvrij zijn en dat het opdrachtgevers vrij staat om een concurrentiebeding met een zzp’er overeen te komen zonder acht te hoeven te slaan op de regels die wel gelden voor de werknemer? Ja in principe wel, maar die vrijheid is dus niet onbegrensd, zo blijkt uit het arrest van het gerechtshof.

Maakt u als opdrachtgever gebruik van zzp’ers en is het van belang dat deze zzp’ers aan een concurrentiebeding worden gehouden? Dan verdient het aanbeveling om de afspraken ten aanzien van het concurrentiebeding vóór aanvang van de werkzaamheden schriftelijk vast te leggen. Hoewel voor de zzp’er strikt genomen geen wettelijke regels gelden ten aanzien van het concurrentiebeding, blijkt uit de rechtspraak dat rechters toch vaak met een schuin oog naar de arbeidsrechtelijke regels kijken en hier bij hun beoordeling rekening mee houden.

Publicatiedatum 03/05/2017
De zzp’er  en concurrentiebeding

Volg ons op social media