Loonbetaling na dronken ongeval met leaseauto (bron: mr. M. van de Mortel)

Terug

Casus
Een accountmanager is voor zijn werk afhankelijk van zijn leaseauto. Tijdens zijn vakantie drinkt hij jenever (“never get high on your own supply”) en veroorzaakt een ernstig eenzijdig ongeval met zijn leaseauto. De auto is total loss. Zijn rijbewijs wordt ingevorderd in afwachting van de beslissing van de strafrechter over een ontzegging van de rijbevoegdheid. De accountmanager meldt zich enkele dagen na het ongeval ziek en laat zich opnemen in een verslavingskliniek. Werkgever stopt de loonbetaling omdat de accountmanager “zichzelf buiten staat heeft gebracht de bedongen werkzaamheden te verrichten”.

De accountmanager vordert (na enige tijd) loondoorbetaling omdat hij vanwege ziekte zijn werk niet meer kan doen. Daarbij stelt hij dat hij al voor het ongeluk verslaafd was aan alcohol en dus ziek was (en nog steeds is). Werkgever betwist dat de accountmanager al ziek was voordat het ongeluk plaatsvond. Zij stelt daarnaast dat de accountmanager geen recht heeft op loon omdat hij, doordat hij een ernstig ongeluk heeft veroorzaakt en zijn rijbewijs is kwijtgeraakt, geen werk voor werkgever kan verrichten. Die omstandigheid komt, aldus werkgever, voor rekening en risico van de accountmanager, zodat hij geen recht heeft op loon. Daarnaast vordert werkgever van de accountmanager een schadevergoeding wegens het total loss rijden van de leaseauto.

Oordeel rechter
De Rechtbank Noord-Nederland (29 september 2017, ECLI:NL:RBNNE:2017:4367) stelt de accountmanager in het gelijk en veroordeelt Hooghoudt het loon aan de accountmanager door te betalen. De rechter neemt als uitgangspunt (aan de hand van medische verklaringen) dat de accountmanager voldoende heeft aangetoond dat hij verslaafd is aan alcohol en daarvoor intensief wordt behandeld. Daarmee staat, aldus de rechter, vast dat de accountmanager wegens een alcoholverslaving arbeidsongeschikt is en dus recht heeft op loondoorbetaling. Dat de accountmanager pas in het kader van de procedure kenbaar heeft gemaakt dat hij verslaafd is aan alcohol, doet daar niets aan af. De vordering van Hooghoudt tot betaling van de schade aan de auto wordt afgewezen: het door de accountmanager aangespannen kort geding leent zich niet voor een oordeel door de rechter over de schadevergoeding. Hooghoudt moet daar een aparte (bodem)procedure voor starten.

Geen arbeid, geen loon?
Een werknemer die niet werkt, heeft geen recht op loon, zo bepaalt de wet (in artikel 7:627 BW). De wet maakt enkele uitzonderingen op deze hoofdregel. Een werknemer, die niet kan werken vanwege redenen die voor risico komen van de werkgever, heeft wel recht op loon. Zo heeft een werknemer die niet kan werken omdat het bedrijfspand is afgebrand, recht op salaris, ook al werkt hij niet. Hetzelfde geldt wanneer er onvoldoende werk is, omdat de werkgever een belangrijke klant heeft verloren. Een werknemer, daarentegen, die niet kan werken omdat hij in de gevangenis verblijft, heeft geen recht op loon. Dit geldt ook voor een beveiligingsmedewerker van Schiphol, die niet kan werken omdat (door zijn schuld) zijn Schipholpas is ingetrokken.

Een algemene uitzondering op de hoofdregel “geen arbeid, geen loon” is een arbeidsongeschikte werknemer: deze werknemer heeft (in beginsel gedurende twee jaar) recht op loondoorbetaling. Dit recht heeft de werknemer niet, indien hij door zijn schuld of opzettelijk handelen ziek is geworden. Deze uitzondering wordt nagenoeg (bijna) nooit geaccepteerd door de rechter.

Loondoorbetaling tijdens ziekte
In deze zaak gaat het mis voor werkgever, omdat de accountmanager arbeidsongeschikt is en daardoor niet werkt. Daarom behoudt de accountmanager zijn recht op loon. Indien de accountmanager niet arbeidsongeschikt zou zijn geweest, en hij niet had kunnen werken omdat zijn rijbewijs was ingenomen, zou de uitkomst voor werkgever anders zijn geweest. De reden voor het niet kunnen werken had dan in de risicosfeer van de accountmanager gelegen, waardoor hij – zolang hij niet zou (kunnen) werken – geen recht zou hebben gehad op loon. Indien de accountmanager is behandeld voor zijn verslaving en weer aan de slag kan, maar zijn rijbewijs nog steeds is ingenomen (en dat is gezien de strenge regels van het CBR zeker niet ondenkbaar), heeft werkgever wel een valide reden de loonbetaling wel te staken.

Niet accepteren ziekmelding?
Werkgever heeft overigens lange tijd onduidelijkheid gelaten over de vraag of de accountmanager nu wel of niet ziek was en daardoor niet kon werken. Werkgever accepteerde in eerste instantie de ziekmelding van de accountmanager niet. In de praktijk komt het met enige regelmaat voor dat werkgevers een ziekmelding niet accepteren of zelfs menen dat het ziek thuis blijven alleen mogelijk is wanneer de werkgever de werknemer “ziekteverlof” heeft verleend. Deze “kronkel” is gebaseerd op een hardnekkig misverstand bij veel werkgevers. Indien een werknemer stelt ziek te zijn, is het aan de werkgever om eerst door de bedrijfsarts te laten toetsen of sprake is van arbeidsongeschiktheid. De werkgever is (vaak) geen medicus en niet in staat om zelf vast te stellen of een werknemer nu wel of niet vanwege ziekte kan komen werken. Overigens, indien een werknemer stelt ziek te zijn, betekent dat niet automatisch ook dat de werknemer arbeidsongeschikt is.

Alcohol en ziekte: zorg voor alcohol- en drugsbeleid
Ten overvloede: een werknemer die niet kan werken omdat hij onder invloed is van alcohol, hoeft niet altijd arbeidsongeschikt te zijn. Dit is (vaak) alleen indien de bedrijfsarts vaststelt dat het gebruik van alcohol het gevolg is van een alcoholverslaving. De werkgever, die constateert dat een werknemer op het werk onder invloed is van alcohol, doet er vaak verstandig aan eerst de bedrijfsarts in te schakelen alvorens verdere stappen te bepalen. Indien geen sprake is van een alcoholverslaving kan de werkgever (zeker bij herhaalde incidenten en na te hebben gewaarschuwd voor de gevolgen ervan) streven naar ontslag. Het hebben van een alcohol- en drugsbeleid (waarin dergelijke sancties staan beschreven en ook wanneer een blaastest mag worden afgenomen) is daarbij van essentieel belang.

Verhalen schade op werknemer?
Of  werkgever in een separate (bodem)procedure alsnog met succes de schade aan de leaseauto op de accountmanager kan verhalen is nog maar de vraag. Het verhalen van schade op een werknemer is alleen mogelijk indien hij in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade toebrengt aan zijn werkgever als gevolg van opzettelijk of bewust roekeloos gedrag schade toebrengt aan zijn werkgever. Dat is, zo blijkt uit de rechtspraak, vaak een strenge toets. Vraag is echter of de accountmanager in de uitoefening van zijn werkzaamheden schade aan zijn werkgever heeft toegebracht: op het moment van het ongeval was de accountmanager immers met vakantie.

Publicatiedatum 30/11/2017
Loonbetaling na dronken ongeval met leaseauto (bron: mr. M. van de Mortel)

Volg ons op social media